Editoryal not: Bu içerik Hangisieniyi Medikal Yazar Ekibi tarafından hazırlanmış, tıbbi doğruluk açısından medikal danışman tarafından gözden geçirilmiştir. Editoryal Politika ve İnceleme Metodolojisi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
Alerji belirtisi yaşayan pek çok kişi hangi doktora başvuracağını bilememektedir. “Alerjiye hangi bölüm bakar?”, “alerji bölümü nedir?”, “alerji için hangi doktora gidilir?” ve “MHRS’den hangi bölümden randevu alınır?” soruları bu konuda en sık aranan bilgiler arasındadır. Alerjinin türüne ve ön plandaki belirtiye göre farklı uzman dallar değerlendirme yapabilir; bu rehber belirti bazlı bölüm yönlendirme karar ağacını sunmaktadır.
Hızlı Cevap
Alerji hangi bölüme gidilir? Birincil tercih İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları birimidir; hem tanı (alerji testi) hem tedavi (immünoterapi dahil) planlanabilir (AAAAI – Allergist Scope of Practice). Solunum alerjisi varsa Göğüs Hastalıkları, cilt alerjisi ön plandaysa Dermatoloji, burun-göz belirtileri belirginse KBB veya Göz Hastalıkları, çocuklarda Pediatri / Pediatrik Alerji yönlendirilebilir.
Alerji Bölümü Nedir?
İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları, alerjik hastalıkların tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış bir tıp dalıdır. Bu birim; tüm alerji tiplerini (solunum, gıda, ilaç, cilt, böcek zehri) değerlendirebilir, alerji testleri (prick testi, kan IgE, provokasyon) yapabilir ve immünoterapi (alerji aşısı) planlayabilir.
Türkiye’de bu birim, büyük şehirlerdeki üniversite hastaneleri ve eğitim araştırma hastanelerinde bulunmaktadır; küçük ilçe hastanelerinde ise genellikle mevcut değildir. Bu durumda il merkezindeki uygun birime sevk gerekebilir.
Belirti Bazlı Bölüm Yönlendirme Karar Ağacı
Alerji belirtisi var
│
├── Burun akıntısı, hapşırma, burun tıkanıklığı (alerjik rinit)
│ ├── İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları — birincil tercih
│ ├── KBB (Kulak Burun Boğaz) — özellikle nazal polip veya sinüzit şüphesi
│ └── Göğüs Hastalıkları — astım birlikteliği varsa
│
├── Hırıltı, nefes darlığı, öksürük (alerjik astım şüphesi)
│ ├── Göğüs Hastalıkları — birincil tercih
│ └── İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları — alerjen tespiti ve immünoterapi için
│
├── Göz kaşıntısı, kızarıklık, yaşarma (alerjik konjunktivit)
│ ├── Göz Hastalıkları — ön değerlendirme ve damla seçimi
│ └── İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları — altta yatan alerjeni belirlemek için
│
├── Cilt döküntüsü, kaşıntı, ürtiker
│ ├── Dermatoloji — cilt lezyonu değerlendirmesi
│ └── İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları — gıda/ilaç/alerji testi için
│
├── Gıda alerjisi şüphesi
│ └── İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları — birincil tercih
│
├── İlaç alerjisi şüphesi
│ └── İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları — provokasyon testi için
│
└── Çocuklarda tüm alerji belirtileri
├── Pediatri (Çocuk Hastalıkları) — genel değerlendirme
└── Pediatrik Alerji — tam alerji değerlendirmesi için
Hangi Bölüm Ne Yapar?
İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları
Yapabilecekleri:
- Deri prick testi, intradermal test, yama testi
- Kan spesifik IgE ölçümü, total IgE
- Gıda provokasyon testi, ilaç provokasyon testi
- Subkutan immünoterapi (SCIT) ve sublingual immünoterapi (SLIT) planlaması
- Anafilaksi risk değerlendirmesi ve epinefrin reçetesi (ACAAI – Anaphylaxis Treatment).
- Biyolojik tedavi değerlendirmesi (omalizumab, dupilumab)
En uygun tablo: Birden fazla alerjik hastalık birlikteliği, immünoterapi isteği, gıda veya ilaç alerjisi tanısı, anafilaksi geçmişi.
Göğüs Hastalıkları
Yapabilecekleri:
- Spirometri ve solunum fonksiyon testleri
- Bronşiyal provokasyon testi
- Astım ve KOAH ayırımı
- İnhaler kortikosteroid ve bronkodilatatör tedavisi planlaması
- Alerjik astım biyolojik tedavi değerlendirmesi
En uygun tablo: Hırıltı, nefes darlığı, öksürük varyantı astım şüphesi, alerjik astım (GINA – Global Initiative for Asthma).
Dermatoloji
Yapabilecekleri:
- Yama testi (kontakt dermatit tanısı)
- Cilt lezyonu ayırımı (alerji, egzama, mantar, sedef)
- Topikal tedavi planlaması
- Kronik ürtiker değerlendirmesi
- Biyolojik tedavi (dupilumab — atopik dermatit)
En uygun tablo: Kontakt dermatit, kronik cilt döküntüsü, atopik dermatit, saç boyası alerjisi.
KBB (Kulak Burun Boğaz)
Yapabilecekleri:
- Nazal endoskopi, nazal polip değerlendirmesi
- Rinit, sinüzit ve polip ayırımı
- Cerrahi müdahale (polip, septum deviyasyonu)
- Bazı merkezlerde prick testi
En uygun tablo: Nazal polip, tekrarlayan sinüzit, kronik burun tıkanıklığı, KBB cerrahisi gerektiren tablo.
Göz Hastalıkları (Oftalmoloji)
Yapabilecekleri:
- Alerjik konjunktivit ile enfeksiyöz konjonktivitin ayırımı
- Vernal keratokonjunktivit (VKC) değerlendirmesi
- Topikal damla seçimi
- Kornea komplikasyonu izlemi
En uygun tablo: Göz belirtileri ön planda, VKC şüphesi, görme keskinliğini etkileyen göz tablosu.
Pediatri / Çocuk Hastalıkları ve Pediatrik Alerji
Yapabilecekleri:
- Süt proteini alerjisi ve gıda alerjisi değerlendirmesi
- Çocuklarda alerji testi
- Atopik dermatit yönetimi
- Pediatrik astım tanısı ve tedavisi
- Atopik marş değerlendirmesi
En uygun tablo: 18 yaş altı; bebeklerde ve çocuklarda tüm alerjik belirtiler.
MHRS ve E-Nabız Üzerinden Randevu
MHRS (Merkezi Hekim Randevu Sistemi) veya ALO 182 aracılığıyla devlet hastanelerindeki İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları, Göğüs Hastalıkları veya Dermatoloji polikliniklerine randevu alınabilir. Bazı hastanelerde bu birim “Allerji” veya “Klinik İmmünoloji ve Alerji” adıyla da listelenebilir.
E-Nabız üzerinden mevcut sağlık başvuruları ve test sonuçları izlenebilir; bu bilgileri randevu öncesinde hazır bulundurmak hekimin değerlendirmesini hızlandırır.
Önemli not: Küçük ilçe ve toplum sağlığı merkezlerinde İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları birimi bulunmayabilir. Bu durumda aile hekiminin il merkezi hastanesine sevk düzenlemesi gerekebilir.
Devlet Hastanesi mi, Özel Hastane mi?
Devlet / Üniversite Hastanesi:
- SGK kapsamında değerlendirme mümkün
- Eğitim araştırma ve üniversite hastaneleri kapsamlı alerji birimlerine sahiptir
- Bekleme süresi daha uzun olabilir
- İmmünoterapi ve biyolojik tedaviler genellikle bu merkezlerde uygulanır
Özel Hastane / Klinik:
- Daha kısa bekleme süresi
- Bazı testler ve immünoterapi preparatları ek maliyete tabi olabilir
- Alerji uzmanı hekimin deneyimi ve altyapısını önceden araştırmak önerilir
Alerji Testi ve Tedavi Süreci
İmmünoloji ve Alerji birimine ilk başvuruda hekim genellikle kapsamlı klinik öykü alır; ardından uygun test yöntemi belirlenir. Alerji testi yöntemleri hakkında kapsamlı bilgi için alerji testi: çeşitleri, nasıl yapılır, hangi bölüm, fiyatlar sayfası yol göstericidir.
Test sonuçlarına göre ilaç tedavisi veya immünoterapi planlanır; immünoterapi kararı klinik tablo, alerjen profili ve hastanın tercihi birlikte değerlendirilerek verilir.
Alerjik rinitin klinik tablosu ve tedavisi için alerji riniti (alerjik rinit): belirtiler, tanı ve tedavi sayfası, alerjik astım için ise alerji ve astım ilişkisi: alerjik astım belirtileri ve tedavi sayfası destekleyici bilgi sunmaktadır.
Kapsamlı alerji rehberi için alerji rehberi: nedir, türleri, belirtileri, tanı, tedavi ve korunma ana sayfasına bakılabilir.
Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
| ✅ Yapılması Gerekenler | ❌ Yapılmaması Gerekenler |
|---|---|
| Belirtilerin ne zaman, nerede başladığını not alarak randevuya gitmek | Belirti geçmişini hatırlamadan hekime gitmek |
| Alerji testinden önce antihistaminik kullandığını hekime bildirmek | Antihistaminik alıp teste gitmek (sonucu baskılar) |
| Çocuklarda Pediatrik Alerji veya Çocuk Hastalıkları birimi tercih etmek | Çocuğu yetişkin alerji polikliniğine götürmek |
| MHRS üzerinden doğru bölümü seçmek | Yanlış bölüme başvurup gereksiz sevk beklemek |
| Randevu öncesinde E-Nabız’dan geçmiş test sonuçlarını hazırlamak | Test sonuçlarını unutup yeniden yaptırmak zorunda kalmak |
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Alerji bölümü her hastanede var mı? Hayır. İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları birimi genellikle büyük şehirlerdeki üniversite hastaneleri ve eğitim araştırma hastanelerinde bulunmaktadır. Küçük ilçe hastanelerinde olmayabilir; bu durumda aile hekimi sevki gerekebilir.
Çocuğumun alerjisi için hangi bölüme gidilmeli? 18 yaş altında Çocuk Hastalıkları (Pediatri) polikliniklerinden başlanabilir. Kapsamlı alerji değerlendirmesi için Pediatrik Alerji uzmanına yönlendirilmesi önerilir.
Alerji için sırasıyla hangi adımlar izlenmeli? Aile hekimine başvurmak, semptom ve tetikleyici kaydı tutmak ve ardından uygun uzman birimine yönlendirilmek standart yaklaşımdır. Acil tablo (anafilaksi, şiddetli solunum güçlüğü) varsa doğrudan acil servis tercih edilmelidir.
Alerji testi için SGK kapsamında randevu alınabilir mi? Evet. Devlet hastanelerindeki İmmünoloji ve Alerji veya Göğüs Hastalıkları polikliniklerinden SGK kapsamında randevu alınabilir. Test bileşenleri ve immünoterapi preparatı için katkı payı uygulanabilir; güncel liste SGK tarifesiyle kontrol edilmelidir.
İmmünoloji ve Alerji ile Göğüs Hastalıkları arasındaki fark nedir? İmmünoloji ve Alerji, alerji kaynaklı immünolojik mekanizmaya odaklanır; tüm sistemlerdeki alerjiyi değerlendirebilir. Göğüs Hastalıkları, solunum sistemi hastalıklarında uzmanlaşmıştır; astım, KOAH ve solunum fonksiyon testleri bu birimde uygulanır. Alerjik astımda her iki birim tamamlayıcı rol oynar.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Alerji belirtileriniz için uygun sağlık birimiyle iletişime geçmeniz önerilir.